Bodemvondsten van de Goudse pijpenmaker Jan Boot

Diverse Goudse pijpenmakers vervaardigden naast Goudse kleipijpen ook nog andere producten van pijpenklei. Bekend zijn de vele pijpaarde beeldjes  uit de 17e en 18e eeuw die her en der worden gevonden. Ze zijn vrijwel nooit gaaf, zeker niet die je op akkers vindt. Een ander product wat de pijpenmakers maakten waren haarkrullers van pijpenklei. In de loop der jaren zijn verschillende exemplaren in de Goudse bodem zijn gevonden. De voorganger van de moderne haarkrullers van tegenwoordig. Zou daar het woord pijpenkrullen, wat je gebruikt voor iemand die van die mooie krullen heeft soms van afgeleid zijn? 
Op onderstaande foto allereerst een 4-tal complete haarkrullers en een 5-tal gebroken exemplaren die als verspreide vondsten in de loop der jaren zijn verzameld.

bodemvondsten3-pijpenkrullers-18e.jpg

De haarkrullers zijn  door elkaar 6 cm lang en hebben een gemiddelde diameter van 0,7-0,8 mm in het middendeel en 10mm tot 12 mm aan de buitenkant. 

bodemvondsten1-haarkruller-gekr18-18eeeuw.jpg

Haarkruller gemerkt met IB. 18e eeuw.

bodemvondsten2-haarkruller-WA-18eeeuw.jpg

Haarkruller gemerkt met WA


Twee haarkrullers zijn gemerkt met een hielmerkje van een Goudse pijpenmaker. Een exemplaar draagt het merk van Jan Boot, IB met een kroon erboven is afgebeeld op de linker foto. Jan Boot was een 18e eeuwse Goudse pijpenmaker die naast kleipijpen ook haarkrullers en pijpaarde beeldjes vervaardigde. Er zijn in een polder nabij Gouda zelfs pijpaarde beeldjes als stortafval gevonden waar het monogram IB op staat. Een exemplaar daarvan is onderstaand afgebeeld met een paar foto's, waarop het monogram goed is te herkennen. Bekend van hem  zijn ook kleipijpen gemaakt  in de vorm van een kip en een andere kleipijp die de vorm heeft van een man die voor de helft uit een bierton steekt(voor de laatste zie onder).  Kleipijpen met aan twee kanten een gezicht (van een man en vrouw, waarschijnlijk koninklijke figuren), bekend als januskop, zaten ook in zijn assortiment. Een pijpenkop waar het monogram IB op staat wordt hieronder afgebeeld.


janboot_AS_033_crop_75.jpg
janboot_AS_034_crop_75.jpg
janboot_AS_035_crop_50.jpg

18e eeuwse kleipijp in de vorm van een gezicht. Met als hielmerk de gekroonde IB



 

18e eeuwse pijpenkop met een dubbelgezicht, ook wel Januskop genoemd. 
Deze kleipijpen zijn door Jan Boot  geproduceerd want er er zijn exemplaren bekend waar het monogram IB opstaat.
Hieronder wordt een fragment van een pijpenkop afgebeeld waar het monogram IB op afgebeeld staat.

Maar meerdere Goudse pijpenmakers hebben deze kleipijp vervaardigd. 

 

huzaar14-DSCN3576-40.jpg
huzaar15-DSCN3577-40.jpg

bodemvondsten10-dubbelgezicht.jpg
bodemvondsten11-dubbelgezicht.jpg
bodemvondsten12-dubbelgezicht.jpg

Fragment van dubbelgezichtspijp 18e eeuw met als monogram de letters IB van Jan Boot.
Bodemvondst Achterwillens Gouda


bodemvondsten13-pijpaarde-naam.jpg
bodemvondsten14-pijpaarde-naam.jpg
bodemvondsten15-pijpaarde-naam.jpg
bodemvondsten16-pijpaarde-naam.jpg

Voor- en achterzijde van een pijpaarde beeldje met de voorstelling van een vrouw. Gemaakt door Jan Boot in de 18e eeuw. Inclusief het hoofd moet het beeldje ongeveer 9 cm hoog geweest zijn. Op de gedetailleerde foto's is duidelijk het monogram IB af te lezen. Coll. M. Kolk Amsterdam.


pijpaarde_KAKSTOEL_Jan_Boot_Coll_M_Kolk_IMG_6525_20.jpg
pijpaarde_KAKSTOEL_Jan_Boot_Coll_M_Kolk_IMG_6524_20.jpg

Voor- en achterzijde van een pijpaarde beeldje met de voorstelling van een kind op een kakstoel. Gemaakt door Jan Boot in de 18e eeuw.  Duidelijk is het monogram IB af te lezen.Coll. M. Kolk Amsterdam.


pijpaarde_Melkmeisje_Jan_boot_Coll_M_Kolk_2302151_Gouda_12061213_Amsterdam_20.jpg
pijpaarde_Melkmeisje_Jan_boot_Coll_M_Kolk_2302151_Gouda_12061213_Amsterdam_h_20.jpg

Voor- en achterzijde van een pijpaarde beeldje met de voorstelling van een melkmeisje met emmer. Gemaakt door Jan Boot in de 18e eeuw. 
Duidelijk is het monogram IB af te lezen. Coll. M. Kolk Amsterdam.


bodemvondsten4-kip-janboot.jpg
bodemvondsten5-kip-janboot.jpg

 

Kleipijp in de vorm van een kip. Dit exemplaar is niet gemerkt maar de uitvoering lijkt er veel op, dat het om een product gaat van Jan Boot. Op sommige exemplaren, zoals op de foto's hieronder, 
staat wel het monogram IB van Jan Boot.
Datering: 1e helft 18e eeuw


 

 

 

 

 

 

De letters links en rechts van de poot van de kip vormen het monogram IB van Jan Boot.
Datering: 1e helft 18e eeuw.

bodemvondsten8-kip-18e-naam.jpg
bodemvondsten9-kip-18e-naam.jpg

kleipijp_man_en_de_ton_Jan_Boot_1730_25nov2014_021_15_crop.jpg
kleipijp_man_en_de_ton_Jan_Boot_1730_25nov2014_022_15_crop.jpg
kleipijp_man_en_de_ton_Jan_Boot_1730_25nov2014_023_15_crop.jpg

Kleipijp met de voorstelling van een man met een (bier)ton op zijn schoot. Een monogram ontbreekt maar er zijn 
exemplaren bekend die het monogram wel hebben. De voorstelling zou wellicht ook nog Bacchus op het vat kunnen 
symboliseren. Er ontbreekt aan deze kleipijp alleen maar een stukje steel van ca. 10 cm. Datering: 1e helft 18e eeuw.
Bodemvondst: Noord-Holland.


bodemvondsten6-kip19e.jpg

Pijpmaker: Van Duin Gouda. Datering:
eind 19e eeuw

 

Figurale kleipijpen in de vorm van een kip zijn bij het publiek lang populair geweest en diverse pijpenmakers hebben deze pijpen vervaardigd.
De pijpenkop afgebeeld op de foto's aan weerszijden is wat later gemaakt en is van rond 1900 te dateren.

bodemvondsten7-kip19e.jpg

Zelfs tot aan het midden van de 20e eeuw is de kip als kleipijp nog (als remake) door P.J. van der Want geproduceerd.