Kieviten op tegels

Deze keer aandacht voor de kievit op antieke tegels. In tegenstelling tot de grutto, welke zich pas massaal in Nederland ging vestigen aan het begin van de landbouwkundige revolutie (begin van de 20e eeuw), mogen we aannemen dat de kievit in de 17e eeuw een vrij algemeen voorkomende (broed)vogel was in de Nederlanden. Door voldoende aanwezigheid van akkers, moerassige graslanden en heideterreinen waren de biotoopomstandigheden geschikt. Misschien was de soort toen nog niet zo algemeen als tot voor kort het geval was. Maar inmiddels neemt de kievitenstand in Nederland (net als die van de grutto) in sneltreinvaart af. 

Gravure van een kievit. Adriaen Collaert eind 16e eeuw.

 

         Randtegel met kievit. 17e eeuw

Tegels met kievit 17e eeuw

 

 

De meeste afbeeldingen van kieviten op tegels lijken in belangrijke mate te zijn ontleend aan een gravure van Adriaen Collaert uit het laatste kwart van de 16e eeuw. Het valt op dat flink wat afbeeldingen op de tegels sterk lijken op de voorstelling van de gravure. Met name de kuif en de houding van de poten komen nogal overeen. Toch zitten er onder de kievittegels diverse twijfelaars waarvan we ons kunnen afvragen of de voorstellingen wel echt om een kievit gaat. Een van de tegels heeft een voorstelling die wel kievitachtig is, maar de snavel van de vogel lijkt eerder op die van een roofvogel. Een andere tegel doet ook kievitachtig aan maar het achterlijf verraadt dat het eerder om een pauw zal gaan.

 

 

Fotoalbum kievit

Toch waren kieviten in vroegere tijden wellicht niet overal algemeen, zeker niet in West-Nederland, getuige het volgende. Tot net voor de 2e wereldoorlog broedden er bijna geen kieviten in de Krimpenerwaard (20.000 hektare). Dit gebied bestond toen nog grotendeels uit een uitgestrekt areaal aan blauwgraslanden (dit concludeert Professor Herman Klomp in zijn proefschrift omstreeks 1940). Wellicht kan deze constatering ook doorgetrokken worden voor andere poldergebieden in West-Nederland die grotendeels of ten dele bestonden uit niet bemest blauwgrasland. Vanaf de jaren 1950-60 nam de kievit toe als broedvogel op het vroegere schrale grasland dat door steeds meer bemesting alsmaar voedselrijker werd.

 

 

 

 

Tegel met een kievit afgebeeld.
Goed geschilderde replica maar deze bedoeld  als nepper.
Werd te koop aangeboden als antieke tegel.
1e helft 20e eeuw.




Modern tegeltableau met kieviten en kuikens.
Friese tegelfabriek de Albarello.