Keizerskronen op antieke tegels

De bodem van Gouda is nogal onderhevig aan verzakking door het inkrimpen van het aanwezige dikke veenpakket. De stad heeft sinds 1272 stadsrechten en  is gebouwd langs de rivier de Hollandse IJssel. De delen van de stad die gebouwd zijn op klei hebben minder last van verzakking dan waar op veen is gebouwd. Het steeds verder inklinken van veen leverde allereerst wateroverlast op. Inpandig hadden de huizen daar last van in de vorm van het optrekken van vocht langs muren. Om die reden ging men dan ook in de 17e eeuw over tot het plaatsen van plinten met tegels want die waren gemakkelijk af te schrobben. Door al dat optrekkende vocht moesten vloeren in Goudse panden periodiek worden opgehoogd. De vloeren waren belegd met plavuizen, aan het eind van de 16e eeuw met geglazuurde exemplaren in bruin, geel en groen in een maat van 11 x 11 cm. Daarna werd het zelfde soort geglazuurde plavuizen toegepast in een grotere maat, en weer later waren dat ongeglazuurde plavuizen in bruin.  In bewerking

keizerskroon-bol-25.jpg
keizerskroon1-driestip-zeugstraatgda-40-1.jpg

De tegel hiernaast afgebeeld maakte onderdeel uit van een plint bestaande uit gekleurde bloem- en vogeltegels in een pand in de Zeugstraat te Gouda. Vrijwel alle tegels waren zodanig aangetast door grondwater dat de meeste glazuur (en afbeelding) van de bisquitlaag was verdwenen.Tegel gemaakt bij het Goudse bedrijf DE SWAEN.

De keizerskroon is ook nu nog steeds een populair bolgewas. Ze zijn in de meeste
tuincentra te koop. Keizerskronen bloeien in de kleuren geel en oranje.

 

Bij opgravingen in oude Goudse panden zijn soms drie tot vier verschillende vloerlagen aangetroffen met genoemde plavuizen. Tussen de diverse vloerlagen was een laag zand of puin van ongeveer 30-40 cm gestort. Door het ophogen voorkwam men weer voor een flink aantal jaren het steeds terugkerende probleem van optrekkend vocht. Bij het ophogen liet men de plinttegels gewoon aan de muur zitten hoewel dat niet altijd het geval was. Soms werden ze weer hergebruikt. De tegels die wel bleven zitten kwamen dus steeds lager te zitten tot het moment dat ze permanent onder invloed stonden van grondwater. Veel van de plinttegels die worden aangetroffen bij verbouwingen of sloop zijn dan ook aangetast door een combinatie van grondwater i.c.m. vorstinvloeden, waardoor de glazuurlaag met de beschildering geheel of gedeeltelijk is aangetast  of zelfs helemaal van het biscuit is afgebladderd. Dit in tegenstelling tot in Gouda aangetroffen tegelwanden en tegelschouwen waarvan de tegels niet onder invloed hebben gestaan van grondwater.

 

keizerskroon11-bloeiend-40.jpg

De keizerskroon  (Fritillaria imperialis) is familie van de wilde kievitsbloem(Fritillaria meleagris). De plant is winterhard heeft een grote bol die wel een doorsnede van 13 cm kan bedragen. Net als de tulp en kievitsbloem is de keizerskroon in de 17e eeuw veelvuldig op tegels geschilderd. Of deze bolsoort ook meegedaan heeft in de tulpemanie, de grootscheepse speculatie in tulpenbollen in de 17e eeuw,  is onduidelijk.

De plant kan tot 120 cm lengte uitgroeien. Het onderste derde of halve deel van de stengel is bezet met vele, brede, staande tot hangende bladeren. Bovenop de bloemtros zit een kroon van glanzende, smalle bladeren. Keizerskronen  worden  al bijna vierhonderd jaar in West-Europa gekweekt. De soort is in de 16e eeuw vanuit Turkije geïntroduceerd.

 

 

 

 

Keizerskronen op antieke tegels, 17e eeuw. 
Gouda de SWAEN

keizerskroon10-bloeiend.jpg
fotoboektegelsgouds84-keizerskroon-frlelie-gebroken-27-3.jpg
fotoboektegelsgouds84-keizerskroon-frlelie-gebroken-27-3.jpg
fotoboektegelsgouds110-keizerskroon-frlelieblauwestreep-30-2.jpg
fotoboektegelsgouds110-keizerskroon-frlelieblauwestreep-30-2.jpg
fotoboektegelsgouds104-bloemkeizerskroon-handel-2.jpg
fotoboektegelsgouds104-bloemkeizerskroon-handel-2.jpg
fotoboektegelsgouds105-bloem_keizerskroonhandel-2.jpg
fotoboektegelsgouds105-bloem_keizerskroonhandel-2.jpg
fotoboektegelsgouds106-bloemkeizerskroon-zevenhuizen-2.jpg
fotoboektegelsgouds106-bloemkeizerskroon-zevenhuizen-2.jpg
goudse_tegel_stolwijk_koolwijkseweg33_003_30_crop-2.jpg
goudse_tegel_stolwijk_koolwijkseweg33_003_30_crop-2.jpg
keizerskroon_KK5_15_crop-3.jpg
keizerskroon_KK5_15_crop-3.jpg
keizerskroon_KK16_40_crop-1.jpg
keizerskroon_KK16_40_crop-1.jpg
keizerskroon1-driestip-zeugstraatgda-40-3.jpg
keizerskroon1-driestip-zeugstraatgda-40-3.jpg

Keizerskronen op antieke tegels, 17e eeuw

keizerskroon_KK1_HOEK_NIET_AFGEMAAKT__TM01_15_crop.jpg
keizerskroon_KK1_HOEK_NIET_AFGEMAAKT__TM01_15_crop.jpg
tegelbloemkeizerskroon25okt201730.jpg
tegelbloemkeizerskroon25okt201730.jpg
tegel_bloem_keizerskroon-ossenkop-17e_35.jpg
tegel_bloem_keizerskroon-ossenkop-17e_35.jpg
keizerskroon_KK8_15_crop.jpg
keizerskroon_KK8_15_crop.jpg
tegelbloemkeizerskroonDESWAEN14sept201730.jpg
tegelbloemkeizerskroonDESWAEN14sept201730.jpg
keizerskroon_KK6__TMO1_15_crop.jpg
keizerskroon_KK6__TMO1_15_crop.jpg
keizerskroon_KK2_25_crop.jpg
keizerskroon_KK2_25_crop.jpg
keizerskroon_KK7_15_crop.jpg
keizerskroon_KK7_15_crop.jpg
keizerskroon_KK9__TMO1_15_crop.jpg
keizerskroon_KK9__TMO1_15_crop.jpg
keizerskroon_KK10_TM01_08045-2_1_X_15_crop.jpg
keizerskroon_KK10_TM01_08045-2_1_X_15_crop.jpg
keizerskroon_KK13_TMO1_15_crop.jpg
keizerskroon_KK13_TMO1_15_crop.jpg
keizerskroon_KK14_TMO1_15_crop.jpg
keizerskroon_KK14_TMO1_15_crop.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_XBL_16_45_crop.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_XBL_16_45_crop.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_XBL_15_50_crop.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_XBL_15_50_crop.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_B196_55.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_B196_55.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_B13_65_crop.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_B13_65_crop.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_24juli2012_55.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_24juli2012_55.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_11mrt2011_65_crop.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_11mrt2011_65_crop.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_11mrt2011_2_65_crop.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_11mrt2011_2_65_crop.jpg
keizerskroon6-frlelie-16juni07-65.jpg
keizerskroon6-frlelie-16juni07-65.jpg
keizerskroon5-ossenkop-kleur-1675-60.jpg
keizerskroon5-ossenkop-kleur-1675-60.jpg
keizerskroon4-afwhoek-17juni07-.jpg
keizerskroon4-afwhoek-17juni07-.jpg
keizerskroon3-24aug06-70.jpg
keizerskroon3-24aug06-70.jpg
keizerskroon2-kleursoortwanlileersum2002-60.jpg
keizerskroon2-kleursoortwanlileersum2002-60.jpg
keizerskroon_KK17_30_crop.jpg
keizerskroon_KK17_30_crop.jpg
keizerskroon_KK3_50_crop1.jpg
keizerskroon_KK3_50_crop1.jpg
keizerskroon_KK3_55_crop2.jpg
keizerskroon_KK3_55_crop2.jpg
keizerskroon_KK11_15_crop.jpg
keizerskroon_KK11_15_crop.jpg
keizerskroon_KK12__TMO1_15_crop.jpg
keizerskroon_KK12__TMO1_15_crop.jpg
keizerskroon7-bloemvreemdehoek-16aug06.jpg
keizerskroon7-bloemvreemdehoek-16aug06.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_8dec2012_60.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_8dec2012_60.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_13apr2012_60.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_13apr2012_60.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_ossenkop-blauw-1650_60.jpg
tegel_bloem_keizerskroon_klaar_ossenkop-blauw-1650_60.jpg
tegelbloemkeizerskroon28juli201760crop.jpg
tegelbloemkeizerskroon28juli201760crop.jpg
tegelbloemkeizerskroon5juli201750.jpg
tegelbloemkeizerskroon5juli201750.jpg
tegelbloemkeizwerskroon16502nov2017crop.jpg
tegelbloemkeizwerskroon16502nov2017crop.jpg