Toptegels in gradaties van Oranje en Blauw.
Deel 1

Toptegels met een decor in Oranje & Blauw

Deze keer presenteren wij u in een vrolijke voorjaarsbui een iets afwijkende opzet op onze site over de schoonheid van de Nederlandse antieke tegels en hun kleurstelling in het hoofddecor geschilderd in de kleuren Oranje & Blauw. Wij wilden even afwijken van het gegeven om u bijvoorbeeld enkel 80 trommelaars, schepen, soldaten of andere onderwerpen op een rijtje te laten zien zoals u dat van ons gewend bent.

Met de kleuren oranje en blauw glazuur bedoel ik ook alle schakeringen in die tinten. Net als u die schakeringen bij de fondkleur van ‘witte’ tegels ook tegenkomt, het leverde een warme witte wand op. Het oranje gezien dan van stevig geel, donker geel, licht oranje, fris oranje en donker oranje tot bijna rood, uitlopend naar bruin tot soms paarsachtig. Het blauw van diep kobalt naar middelblauw tot lichtblauw tot soms blauw/groen en soms zelfs bijna uitlopend naar stevig donkerblauw/zwart. En zie daar, zelfs met deze twee kleuren met al hun varianten in die tinten ontstaat ook nog steeds een even boeiend beeld wat niet onder doet voor het gebruik van meer gemengde kleuren op het toch al bescheiden kleurenpalet van de Nederlandse tegelindustrie. Soms komt u in deze presentatie een blaadje, takje, of een ondergrondje in groen tegen, maar het hoofddecor is voornamelijk opgebouwd in oranje en blauw of oranje enkel gevat in een blauwe contour. Een tegel met bijvoorbeeld een blauw hertje met een veegje oranje op zijn buikje zijn eigenlijk zeldzaam te duiden en ontbreken in vele verzamelingen. In deze presentatie komt u dan ook deze keer een bonte stoet van vele verschillende onderwerpen tegen van bekende, minder bekende en onbekende tegels. Neer gepenseeld met vaardige hand door de tegelschilders uit voornamelijk in en rond de 17e eeuw die ook dat tijdperk hun (glazuur) glans hebben gegeven.  Al was het maar in het bescheiden formaat van circa 13 x 13 cm. per tegel.

Gebakken, Gekookte of Gebraden Glazuren…

Blauw, Geel, en Rood zijn de hoofdkleuren als u weet. Oranje is een mengkleur van geel en rood. Maar rood en goud kon alleen gebruikt worden in een moffelbrand, een derde bakproces van ca. 750-900 graden Celsius (klein vuur) die anders bij de gebruikelijke temperatuur van ca.1000 graden Celsius verloren zou gaan. Toch had men wel prachtige heldere oranjes die al langs chemische weg gemaakt werden maar wegens hun gevaarlijke samenstelling een gevaar voor de gezondheid opleverde. Antimoonoxide is zeer giftig en gedeeltelijk oplosbaar. In combinatie met lood ontstaat het Napels geel. Worden hieraan kleine hoeveelheden ijzeroxide toegevoegd dan ontstaat een meer oranje kleur. Zie daar, een chemisch verkregen oranje omdat het geen hoofdkleur is. De vindplaatsen van de grondstoffen speelde ook een rol.

Chroomoxide geeft groene tinten maar kan roodachtige tinten geven bij aanwezigheid van een extreem hoog gehalte van aluminiumoxide. Overigens kent het groen de meeste kleurvariëteiten in zich net als in de schilderkunst. Bij de tegels werd ook wel blauw en geel glazuur vermengd en was het belangrijk om een bestelling geheel met dezelfde aanmaak van groen in te kleuren, want het is bijna onmogelijk om een tweede exact dezelfde aanmaak van groen aan te maken. Ook de hoeveelheid toegevoegd water speelde daarbij een rol en niet in de laatste plaats het stoken en de conditie van de oven wat overigens voor alle kleuren opgaat. Tot ongeveer 1640-50 werden tegels afgewerkt met kwaart, die over de onderliggende tinglazuur met de beschildering werd overgoten(?) of anders aangebracht. Bij gladbrand smelten de fijne glasdeeltjes tot een heldere glaslaag, waarin de kleuren worden opgenomen en helder van tint werden. Tegen het midden van de 17e eeuw werd in het algemeen overgegaan op een modernere werkwijze, waarbij het loodsilicaat als smeltmiddel als vaste component in het glazuur wordt opgenomen, die daardoor bij het bakken een eigen glans geeft.

Hoe het ook zij, u zit ook gebakken. Freek Mayenburg en Frits Lobel wensen u een aangename reis door een veelheid van Oranje & Blauw op onze Hollandse antieke tegels. Ook nodigen we U uit om de reis te vervolgen en te gaan kijken op Toptegels 2.

Tegel met soldaten, onderdeel van tableau. Vroeg 17e eeuw.

Tegel met een leeuwenkop die erg menselijk  aandoet.
Antwerpen ca. 1550-1575.

Kwadraattegel met een zeewezen als paard. Omstreeks 1600.


Tegels met een vogel en insecten in een bijzondere omlijsting. 17e eeuw



Tegels met dieren van het Haarlems type. 1e helft 17e eeuw





12 stuks tegels met putti's. 17e eeuw





Tegeltableaus met papegaaien. 18e eeuw

Tegeltableau met papegaai. 17e eeuw


oranje_blauw_en_groen_0A163_40.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A163_40.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A165_45.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A165_45.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A166_47.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A166_47.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A167_47.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A167_47.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A169_47.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A169_47.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A171_48.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A171_48.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A172_50.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A172_50.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A173_50.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A173_50.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A174_50.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A174_50.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A175_50.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A175_50.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A177_50.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A177_50.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A178__POES_50.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A178__POES_50.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A198_50.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A198_50.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A200_45.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A200_45.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A208_50.jpg
oranje_blauw_en_groen_0A208_50.jpg
oranje_en_blauw__en_groen_0A213_VAN_DRECHT_45.jpg
oranje_en_blauw__en_groen_0A213_VAN_DRECHT_45.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A58_40.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A58_40.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A71_45.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A71_45.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A74_42.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A74_42.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A106_45.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A106_45.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A107_42.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A107_42.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A110_38.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A110_38.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A111_40.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A111_40.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A116_38.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A116_38.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A117_45.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A117_45.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A118_45.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A118_45.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A123_45.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A123_45.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A130_45.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A130_45.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A134_75_crop.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A134_75_crop.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A136_45.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A136_45.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A137_38.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_0A137_38.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A181_45_crop1.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A181_45_crop1.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A181_50_crop2.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A181_50_crop2.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A187_HAARLEM_1570-1590_45.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A187_HAARLEM_1570-1590_45.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A196_ANTW_INVLOED_1570-1590_47.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A196_ANTW_INVLOED_1570-1590_47.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A207_50.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A207_50.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A216_45.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A216_45.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A217_45.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A217_45.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A221_45.jpg
oranje_en_blauw_en_groen_0A221_45.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_duif_0A128_38.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_duif_0A128_38.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_fuut_0A56_38.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_fuut_0A56_38.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_fuut_0A66_55.jpg
Oranje_en_blauw_en_groen_fuut_0A66_55.jpg


Kwadraattegels met katten. Omstreeks 1600.



Kwadraattegels met de portretten van een personen. Omstreeks 1600.