Reigers en ooievaars op antieke tegels

Het is bekend dat veel voorstellingen op de tegels geschilderd zijn naar 16e eeuwse en 17e eeuwse gravures. In het boekje Dieren op tegels geschreven door Jan Pluis e.a. staan talloze afbeeldingen van gravures afgebeeld welke als voorbeeld hebben gediend voor tegelschilders. Gravures van o.a Nicolaes de Bruyn en Adriaen Collaert zijn veel gebruikt als voorbeeld om vogels en zoogdieren op tegels te schilderen. Van Adriaen Collaert zijn gravures bekend van zowel ooievaar en reiger (hieronder afgebeeld).

fotoboekherkenbarevogels18-reiger-collaert.jpg
fotoboekherkenbarevogels17-ooievaar-collaert1.jpg

Diverse voorstellingen op 17e eeuwse tegels zijn door tegelschilders ontleend aan gravures van Adriaen Collaert (eind 16e eeuw). 
Op beide afbeeldingen, een reiger links, en een ooievaar rechts ontbreekt een slang in de snavel.


fotoboekherkenbarevogels9-reiger.jpg




Tegels met reigers en/of ooievaars erop worden regelmatig afgebeeld met iets in de snavel. Dat blijkt niet om een worm of een paling te gaan, maar om een slang. De ooievaar staat vanuit de oudheid bekend als de vijand van de slang. Maar slangen kunnen ook symbolisch vergeleken worden met grillige, slechte gedachten of onberekenbare mensen. De ooievaar rekent met de slang af, doorboort ze met zijn snavel, terwijl de rechtschapen mens onzuivere gedachten van zich af zet. Dat dit gedrag de mens erg heeft aangesproken blijkt wel uit het stadswapen van Den Haag waarin ook een ooievaar is opgenomen met slang in de snavel.

Op diverse tegels staan ooievaars (dan wel reigers) afgebeeld met een langwerpig voorwerp in de snavel. Het lijkt op een worm of paling maar het is dus een slang.  Het stadswapen van Den Haag is dus niet een ooievaar met een worm of paling in de snavel maar een slang.

 
De ooievaar staat verder bekend als heilbrenger. Ze brengen welvaart, geluk en een lang leven. Hij werd ook als een heilig dier beschouwd. Het huis waar hij op nestelt wordt beschermd tegen blikseminslag en brand.

Reigers op antieke tegels

fotoboekherkenbarevogels2.jpg
fotoboekherkenbarevogels2.jpg
tegel_vogel_reiger_70.jpg
tegel_vogel_reiger_70.jpg
REIGERS10_5aug2011_35.jpg
REIGERS10_5aug2011_35.jpg
REIGERS_FREEK_21_EN_KIEVIT_a_55.jpg
REIGERS_FREEK_21_EN_KIEVIT_a_55.jpg
REIGER3_5aug2011_50_crop.jpg
REIGER3_5aug2011_50_crop.jpg
fotoboekherkenbarevogels8-reiger.jpg
fotoboekherkenbarevogels8-reiger.jpg
fotoboekherkenbarevogels6-reiger2xbaltsendmetpaling.jpg
fotoboekherkenbarevogels6-reiger2xbaltsendmetpaling.jpg
fotoboekherkenbarevogels4-reiger.jpg
fotoboekherkenbarevogels4-reiger.jpg
fotoboekherkenbarevogels3-vogel-reiger1-blauw-geenhoekJPG.jpg
fotoboekherkenbarevogels3-vogel-reiger1-blauw-geenhoekJPG.jpg
REIGER5_5aug2011.jpg
REIGER5_5aug2011.jpg

 

 

Vanuit de mythologie staat de ooievaar bekend als de bode van de wolkengodin die in het vroege voorjaar de lente aankondigt. Tegelijk beschouwden onze Germaanse voorouders de bliksem als een snelle vogel die het bliksemvuur naar de aarde bracht meestal samen met kinderzielen. Het bliksemvuur zou ontstaan doordat de dondergod zijn staf in een gouden zonnerad ronddraaide, waarna de bliksemstraal die daardoor ontstond dan door een vogel, een ooievaar, naar de aarde werd gebracht. Het wagenwiel, waar zoveel ooievaars op nestelen, is het symbool van het gouden zonnerad. Tevens dacht men, dat kinderzielen bij de geboorte van een kind ook door een ooievaar op aarde werd gebracht net als de bliksem. Op die manier is de sage ontstaan dat ooievaars de brenger van kinderen zijn.

fotoboekherkenbarevogels1-reiger-metslanginsnavel1-prent-25.jpg

Uitsnede van een gravure van een ooievaar met een (gevederd) slangachtig reptiel in de snavel

Ooievaars op antieke tegels

REIGERS11_5aug2011_30_crop-1.jpg
REIGERS11_5aug2011_30_crop-1.jpg
reiger_11_5aug2011_35_crop.jpg
reiger_11_5aug2011_35_crop.jpg
ooievaar1_nieuw_8aug2011_35_crop.jpg
ooievaar1_nieuw_8aug2011_35_crop.jpg
fotoboekherkenbarevogels7-reigercirkelossenkop1650.jpg
fotoboekherkenbarevogels7-reigercirkelossenkop1650.jpg
REIGER8_gouda_5aug2011_55_crop.jpg
REIGER8_gouda_5aug2011_55_crop.jpg
ooievaar3_nieuw_8aug2011_crop.jpg
ooievaar3_nieuw_8aug2011_crop.jpg
OOIEVAAR_NIEUWE_OPNAME_8aug2011_crop-1.jpg
OOIEVAAR_NIEUWE_OPNAME_8aug2011_crop-1.jpg
REIGER6_5aug2011_crop_60.jpg
REIGER6_5aug2011_crop_60.jpg
REIGER2_5aug2011_b.jpg
REIGER2_5aug2011_b.jpg
REIGER4_5aug2011_crop.jpg
REIGER4_5aug2011_crop.jpg
REIGERS8_5aug2011.jpg
REIGERS8_5aug2011.jpg
ooievaar4_nieuw_8aug2011_crop_75.jpg
ooievaar4_nieuw_8aug2011_crop_75.jpg
REIGER_5aug2011_crop.jpg
REIGER_5aug2011_crop.jpg
tegel_ooievaar_27apr2011_60.jpg
tegel_ooievaar_27apr2011_60.jpg
REIGERS9_5aug2011.jpg
REIGERS9_5aug2011.jpg
REIGER2_5aug2011_a.jpg
REIGER2_5aug2011_a.jpg
tegel_ooievaar_ossenkop.jpg
tegel_ooievaar_ossenkop.jpg
fotoboekherkenbarevogels5--reigermetjong-blauw.jpg
fotoboekherkenbarevogels5--reigermetjong-blauw.jpg
tegel_reiger-ooievaar_1920_4febr2011.jpg
tegel_reiger-ooievaar_1920_4febr2011.jpg
fotoboekherkenbarevogels10-reiger.jpg
fotoboekherkenbarevogels10-reiger.jpg
tegeljugendstil23-15x15ooievaar-15.jpg
tegeljugendstil23-15x15ooievaar-15.jpg


REIGERS_FREEK_6_WESTRAVEN.jpg
REIGERS_FREEK_7.jpg
REIGERS12_5aug2011.jpg

Drie verschillende cloisonnétegels van de Porseleine Fles Delft en Westraven te Utrecht. 20e eeuw.