Ornamentale afbeeldingen op tegels

Al in de vroege 16e eeuwse Italiaanse majolicatijd komt op de ornamenttegel het schaakbord-motief voor, afwisselend in blauw en oranje-geel. Wel is een ding zeker, de Hollandse vroege ornamenttegels hebben hun oorsprong liggen in Spanje, dan wel  in Italië en daarna vervolgens in de (Zuidelijke) Nederlanden. In deze vertelling beperk ik me allereerst tot de vroege productie van ornamentale tegels in de Zuidelijke Nederlanden.


15e-16e eeuw

Tegel met ornamentaal motief.
Spanje 1450-1500

                                    Blokje van vier ornamentale tegels.
                                                        Spanje 1450-1500.


Ornamenten op tegels, eind 16e/17e eeuw

tegelornament160019nov201855crop.jpg
tegelornament160019nov201855crop.jpg
tegelornamentFrankrijk155024nov201820crop.jpg
tegelornamentFrankrijk155024nov201820crop.jpg
ornament_2x_veiling_60.jpg
ornament_2x_veiling_60.jpg
ornament7_8x_veiling.jpg
ornament7_8x_veiling.jpg
ornamenten_P1010995_15_crop.jpg
ornamenten_P1010995_15_crop.jpg
tegelornament160023nov2018crop.jpg
tegelornament160023nov2018crop.jpg
tegel_ornament_0A51_50.jpg
tegel_ornament_0A51_50.jpg
tegel_ornament_18nov2012.jpg
tegel_ornament_18nov2012.jpg
ornament8_8x_veiling.jpg
ornament8_8x_veiling.jpg
ornamenten_P1010998_17_crop.jpg
ornamenten_P1010998_17_crop.jpg
tegel_ornament_17okt2013_40.jpg
tegel_ornament_17okt2013_40.jpg
ornament_P1010999_17_crop.jpg
ornament_P1010999_17_crop.jpg
tegel_ornament_kleinform_12x12_cm_10dec2012_60.jpg
tegel_ornament_kleinform_12x12_cm_10dec2012_60.jpg
tegel_ornament_blauw.jpg
tegel_ornament_blauw.jpg
ornament9_8x_veiling.jpg
ornament9_8x_veiling.jpg
ornament13x13vierpas1600klhogegouwe93_30.jpg
ornament13x13vierpas1600klhogegouwe93_30.jpg
tegel_vloertegels_viertje_1600.jpg
tegel_vloertegels_viertje_1600.jpg
ornament13x13vierpas1600kllangegroenendaal_30.jpg
ornament13x13vierpas1600kllangegroenendaal_30.jpg
ornament_18aug2013_TMO_65_crop.jpg
ornament_18aug2013_TMO_65_crop.jpg
ornament1_8x_veiling.jpg
ornament1_8x_veiling.jpg
tegel_ornament_afb_035_55_crop.jpg
tegel_ornament_afb_035_55_crop.jpg
ornament2_8x_veiling.jpg
ornament2_8x_veiling.jpg
tegel_ornament_17nov2012.jpg
tegel_ornament_17nov2012.jpg
verkochtHE11tegelornament17egebrokenIMG_958020crop.jpg
verkochtHE11tegelornament17egebrokenIMG_958020crop.jpg
tegel_ornament_afb_005_60_crop.jpg
tegel_ornament_afb_005_60_crop.jpg
tegel_ornament1_1600_60.jpg
tegel_ornament1_1600_60.jpg
tegel_ornament_andreaskruis_viertje.jpg
tegel_ornament_andreaskruis_viertje.jpg
tegel_ornament_0A23_CA_1580_55.jpg
tegel_ornament_0A23_CA_1580_55.jpg
tegel_ornament_17jan2015_crop.jpg
tegel_ornament_17jan2015_crop.jpg
tegel_ornament_0A40_50.jpg
tegel_ornament_0A40_50.jpg
tegel_ornament_0A26_60.jpg
tegel_ornament_0A26_60.jpg
tegel_ornament_0A13_40.jpg
tegel_ornament_0A13_40.jpg
tegel_ornament_0A19_55.jpg
tegel_ornament_0A19_55.jpg
tegel_ornament_13sept2013_crop.jpg
tegel_ornament_13sept2013_crop.jpg
ornament_2x_veiling_75_75.jpg
ornament_2x_veiling_75_75.jpg
ORNament_34_1500-1600_25_crop.jpg
ORNament_34_1500-1600_25_crop.jpg
ornament_8x_veiling.jpg
ornament_8x_veiling.jpg
tegel_ornament_0A37_45.jpg
tegel_ornament_0A37_45.jpg
tegel_ornament_niertegel_10mrt2011_60.jpg
tegel_ornament_niertegel_10mrt2011_60.jpg
ornament_granaatappels_kleinform1_65.jpg
ornament_granaatappels_kleinform1_65.jpg
ornament3_8x_veiling.jpg
ornament3_8x_veiling.jpg
tegel_ornament_0A39_50.jpg
tegel_ornament_0A39_50.jpg
tegel_ornament_0A44_50.jpg
tegel_ornament_0A44_50.jpg
tegel_ornament_0A45_50.jpg
tegel_ornament_0A45_50.jpg
tegel_ornament_5okt2013_50_crop.jpg
tegel_ornament_5okt2013_50_crop.jpg
tegel_ornament_klaar_28nov2012_40.jpg
tegel_ornament_klaar_28nov2012_40.jpg
tegelornament16252okt201755crop.jpg
tegelornament16252okt201755crop.jpg
tegelornament11mrt2017crop.jpg
tegelornament11mrt2017crop.jpg

 

Omstreeks het midden van de 16e eeuw kwamen er steeds meer vloer-majolicategels op de markt. Dit waren de vroege ornamenttegels, bestaande uit gestileerde bladornamenten. Ze waren een beetje grof en primitief  gestileerd, dat wel. De herkomst van deze tegels ligt vrijwel zeker in het spaans-moorse gebied. Hun voorbeeld vindt zijn oorsprong in de ingelegde vloertegels met pijpaarde. De productie van vroege majolicategels in gebruik als vloertegel heeft overigens niet erg lang geduurd. Deze tegels hadden heel snel last van slijtage. Na 1600 bestond de productie van dit soort tegels nog alleen maar uit tegels die aan de wand werden geplaatst, ook de vroege ornamenttegels dus

Omstreeks 1570


Ornamenten op tegels, eind 16e/17e eeuw (vervolg)

tegel_ornament_ORN6_70_crop.jpg
tegel_ornament_ORN6_70_crop.jpg
tegelornamenthaarlem165010juni201870crop.jpg
tegelornamenthaarlem165010juni201870crop.jpg
tegel_ornament_0A2__1660_DATUM_55.jpg
tegel_ornament_0A2__1660_DATUM_55.jpg
tegel_ornament_randtegel_14nov2016_50_crop.jpg
tegel_ornament_randtegel_14nov2016_50_crop.jpg
tegel_ornament_randtegel_16nov2012_60.jpg
tegel_ornament_randtegel_16nov2012_60.jpg
tegel_ornament_randtegel_24febr2013_35_crop.jpg
tegel_ornament_randtegel_24febr2013_35_crop.jpg
tegelornament16252okt201770crop.jpg
tegelornament16252okt201770crop.jpg
tegelornamentrandtegels165011mrt2017crop.jpg
tegelornamentrandtegels165011mrt2017crop.jpg
tegels_ornament_vierpas_60-1.jpg
tegels_ornament_vierpas_60-1.jpg
tegelornamenttulp17etegelmuseumotterloIMG_8876crop.jpg
tegelornamenttulp17etegelmuseumotterloIMG_8876crop.jpg

Ornamenten op tegels, 17e eeuw, in blauwe uitvoering


Ornamenten op tegels, 18e eeuw


Ornamenten op tegels, 19e/20e eeuw


Ornamenten op tegels, 19e/20e eeuw, van Hulst Friesland

Aan het eind van de 19e/begin 20e eeuw waren ornamenttegels opnieuw populair. Ze werden door tal van fabrieken op de markt gebracht o.a. door de tegelfabriek Van Hulst uit Harlingen Friesland Een aantal tegels van deze fabriek staat hieronder afgebeeld. In veel gevallen staat op de achterzijde van de tegel het modelnummer aangegeven.