18e EEUWSE GOUDSE KLEIPIJPEN:
KONINGEN, HUZAREN en DUBBELGEZICHTEN (JANUSKOPPEN)

Een 9-tal koningskopjes, waarvan er  zes exact hetzelfde zijn, staan hieronder weergegeven. De eerste zes afgebeelde pijpenkoppen zijn uit een en dezelfde pijpenmal gemaakt. Ze zijn binnen een beperkt zoekgebied in een graslandpolder in de buurt Gouda aangetroffen als bodemvondst. De pijpjes  kunnen worden gedateerd als zijnde vroeg 18e eeuws. 


huzaar39-groeppijpen-naam.jpg

Overzicht van in en rond Gouda gevonden vroeg 18e eeuwse Koningspijpen, dubbelgezichten en huzaarpijpen.


huzaar5-DSCN3567-40.jpg

Koningspijpje Nr1. 18e eeuw

huzaar6-DSCN3565-40.jpg

Koningspijpje Nr2. 18e eeuw

huzaar7-DSCN3566-40.jpg

Koningspijpje Nr2. 18e eeuw


huzaar18-DSCN3645-30.jpg

Koningspijpje Nr3. 18e eeuw

huzaar19-DSCN3646-30.jpg

Koningspijpje Nr3. 18e eeuw

huzaar26-DSCN9235-huzaar-18e-30.jpg

Koningspijpje Nr3. 18e eeuw

huzaar27-DSCN9236-huzaar-18e30.jpg

Koningspijpje Nr3. 18e eeuw


In de 18e eeuw zijn ook al  figuurpijpen geproduceerd door Goudse pijpenmakers. Met name Jan Boot heeft diverse van dit type kleipijpen vervaardigd. De benamingen die we voor zulke pijpen bezigen is nogal divers. Er is voor veel typen kleipijpen (nog steeds) geen goede nomenclatuur opgesteld.  Iedereen heeft zo zijn specifieke benaming om duidelijk te maken over wat voor een pijp men het heeft. Daar doe ik dan ook maar mee, en de pijpenkoppen  in deze vertelling vallen onder de noemer koningspijpen. Op een later moment zal ik ook schrijven over vroeg 18e eeuwse dubbelgezichten en huzarenpijpen.


huzaar20-DSCN3594-50.jpg
huzaar21-DSCN3593-50.jpg

Koningspijp Nr 5 en 6. 18e eeuw


Een andere variant, Koningspijp 7, is iets groter van formaat, en staat hieronder afgebeeld. Het is vermoedelijk de afbeelding van Mary Stuart, waar Willem III in 1677 mee trouwde met als doel om de  banden met Engeland te versterken. De pijpenkop heeft een hielmerk, maar dat is nogal vaag. De voorstelling ervan lijkt op een menselijk persoon. Het gaat waarschijnlijk om een in Gouda gemaakte kleipijp.


huzaar36-koningspijp.jpg
huzaar37-koningspijp.jpg
huzaar38-koningspijp.jpg

koningspijp Nr 7


Twee koningspijpjes, weer net iets anders van afbeelding, en hieronder afgebeeld,  bestaan ook. Gemaakt uit een andere pijpenmal als de hierboven afgebeelde exemplaren. Het zou hier wel eens  kunnen gaan om de voorstelling van Willem III, die met Mary Stuart van Engeland  getrouwd was. Op koningspijp 8 staat een merk, de gekroonde IB. De maker van de kleipijp is de Goudse pijpenmaker Jan Boot. Hij had dit merk tussen 1696-1746 in eigendom. Op dezelfde pijp staat ook nog een vogel afgebeeld, een ooievaar of reiger.  Koningspijpje 9 lijkt nogal op nummer 8, is veel eenvoudiger uitgevoerd vrijwel zonder versieringen. Maar heeft aan de zijkant van de pijpenkop wel een merk n.l. dat van de stoel. De waarschijnlijke maker is geweest Reinier Jeroenz. Reijnhart, werkzaam van 1702 tot 1721/1745.


huzaar3-DSCN3563-40.jpg
huzaar4-koningkopJanBoot-IB.jpg
huzaar32-koningpijpjanboot.jpg
huzaar33-koningpijpjanboot.jpg

Koningspijp Nr 8. Gemerkt met het merk gekroonde IB van de Goudse pijpenmaker Jan Boot. Aan de andere kant van de pijpenkop de afbeelding van een vogel w.s. een reiger of ooievaar. 18e eeuw. Bodemvondst Gouda.


huzaar1-DSCN3560-30.jpg
huzaar2-DSCN3561-30.jpg
huzaar34-JPG.jpg

koningspijp Nr 9. Dit exemplaar  is gemerkt met een stoel. Als maker komt in aanmerking Reinier Jeroenz. Reijnhart, werkzaam van
1702 tot 1721/1745. Bodemvondst Gouda.



18e eeuwse Kleipijpen met voorstellingen van dubbelgezichten en huzaarpijpen zullen binnenkort ook worden beschreven.