HET BEGIN:  Eerste generatie: De vroegste kleipijpjes (periode 1590-1615)


Overzicht van een aantal vroeg 17e eeuwse kleipijpjes, die als  bodemvondst in het toemaakdek van verschillende graslandpolders rondom
Gouda /Waddinxveen en Reeuwijk zijn aangetroffen.


Vier stuks kleipijpjes waarvan de drie linkerexemplaren behorende tot de 1e generatie (1590-1615) met en
zonder radering rondom de ketelkop. Het rechterexemplaar dateert van ca. 1625-1630.
Bodemvondsten polder Bloemendaal Waddinxveen.


Een paar honderd van die vroege kleipijpen zijn als bodemvondst gevonden in de polder Bloemendaal nabij Waddinxveen. Wat hoogst opmerkelijk was, soms werden ze gevonden tezamen met stortafval van barokpijpjes en andere vroeg 17e eeuwse kleipijpen gemaakt door Goudse pijpenmakers. Onderstaande pijpenkopjes zijn vervaardigd tussen 1590 en 1610. Twee pijpenkopjes hebben een soort van hielmerk. Bekend is dat Engelse pijpenmakers al rond het einde van de 16e eeuw begonnen waren om in de Nederlanden kleipijpen te vervaardigen. Misschien gebeurde dat ook al in Gouda. Nader onderzoek zal dat moeten bevestigen.

De Goudse pijpengeschiedenis begint rond 1617 maar het is hoogstwaarschijnlijk, dat ook al voor die tijd kleipijpen  in Gouda werden gemaakt. In mijn verzameling heb ik een aantal zeer vroege pijpenkoppen welke  van voor 1617 gedateerd kunnen worden. De hier naast staande kleipijpen zijn in de loop der jaren gevonden in  graslandpolders rondom de Stad Gouda. Wat opvalt is dat dit type kleipijpjes regelmatig in en rond Gouda gevonden worden. 

Op de steel van de twee onderstaande kleipijpen staan gestempelde merken. De manier waarop dat is uitgevoerd is zeldzaam. 


Twee zeldzame kleipijpjes van de 1e generatie. Bodemvondst poldergebied Waddinxveen/Reeuwijk.
Gemerkt op de steel met tudorroosjes en radering en als hielmerk driehoekjes gezet op de steel.Datering: ca. 1590-1610.


Zeldzaam kleipijpje (Nr 1257) van de 1e generatie met radering aangebracht op de ketel. Bodemvondst poldergebied Waddinxveen/Reeuwijk.
Met als hielmerk de Tudorroos aangevuld met  de letters LF. Datering: ca. 1600-1620.


Zeldzaam kleipijpje (Nr 1872) van de 1e generatie. Bodemvondst Gouda. Met als hielmerk de Tudorroos aangevuld
met  de letter A. Ook zijn nog twee hielmerkjes gezet aan de voorzijde van de ketel. Datering: ca. 1600-1620.


Het onderstaande pijpenkopje is vervaardigd omstreeks begin 17e eeuw. Bodemvondst Polder Bloemendaal te Waddinxveen.De pijpenkop is rondom versierd met kleine rondjes die zijn ingedrukt in de nog vochtige pijpenklei. Als hielmerk is ook een rondje geplaatst zoals die ook op de ketel zijn ingedrukt. Dat het hier om een vroeg product moet gaan wordt bevestigd door de ruime diameter van het rookkanaal in de steel, goed te zien op de foto rechts. Frappant is dat de rondjes exact dezelfde diameter hebben als de doorsnede van het rookkanaal. Dit kan betekenen dat de rondjes zijn aangebracht met de punt van de wijer, waarbij de vraag zich voordoet of de wijer dan wellicht een hol en puntig voorwerp was.


Kleipijpje( Nr. 1620) van de 1e generatie met een hielmerk met kruis en stippen. Bodemvondst poldergebied
rond Waddinxveen/Reeuwijk. Datering: 1590-1610


Klein kleipijpje van de 1e generatie met een vierkant hielmerkje met de letters IR. Bodemvondst Schoonhoven.
Datering: Ca. 1590-1610


Nog een klein kleipijpje (FM) (Nr 673) van de 1e generatie met een vierkant hielmerkje met de letters IR. Bodemvondst Schoonhoven.
Datering: Ca. 1590-1610


Een klein kleipijpje (SS) van de 1e generatie met een vierkant hielmerkje met de letter H. Bodemvondst Gouda Saffraanpoort.
Datering: Ca. 1590-1610. Het gaat w.s. om Engelse productie.


Klein kleipijpje van de 1e generatie met als hielmerkje de letter H. Bodemvondst Gouda. Datering: 1590-1610


Kleipijp (FM) (Nr. 1179) van de 1e generatie met nog een stuk steel en als hielmerk WS. Bodemvondst: Gouda. Datering: 1590-1610


Kleipijpje van de 1e generatie met  een hielmerk met kroontje en eronder een onduidelijk signatuur.
Bodemvondst: Gouda binnenstad. Datering: 1590-1610


Kleipijp van de 1e generatie met nog een stukje steel en als hielmerk WS. Bodemvondst: Gouda. Datering: 1590-1610.
Engelse productie.

17e eeuws pijpenkoppen met glazuurresten op de ketel. Als hielmerk heeft een van de pijpenkoppen het merk gekroonde tudorroos.
Aangetroffen in een pijpenstort in de polder Bloemendaal bij Waddinxveen met afval van kleipijpen waaronder ook fraai
bewerkte barokpijpjes van rond 1600-1625.


Kleipijpen 17e eeuw 2e generatie (na 1615)

Kleipijp (FM) met als hielmerkje de letters TN en in het midden twee ruiten.
Bodemvondst polder Reeuwijk noordelijk van de A-12. Datering: 1625-1640.