Kleipijpen met eenhoorns rond wapens

De eenhoorn staat in de heraldiek voor strijdlust en dapperheid. Hij komt voor op familiewapens , wapens van steden en gemeenten. De leeuw en de eenhoorn staan ook op verschillende 18e eeuwse kleipijpen afgebeeld door Goudse pijpenmakers vervaardigd.  Met name exportpijpen zijn met leeuw en eenhoorn versierd.  Ze houden samen een schild vast waar wapens op voorkomen.  De leeuw en de eenhoorn zijn de enige vijanden van elkaar in de dierenwereld. Door een list zou de leeuw de eenhoorn ooit overmeesterd hebben: de leeuw ging voor een boom staan en sprong plots weg toen de eenhoorn hem aanviel; zo spietste de eenhoorn zichzelf met zijn hoorn vast in de boom.


Fantastisch scherp uitgevoerde 18e eeuwse pijpenkop met aan twee kanten een eenhoorn. Ze houden een wapenschild vast waarop 
het wapen van Borsele staat. Aan de achterkant van de pijpenkop staan ook wapens in een schild, dat van Zeeland, Middelburg, Vlissingen en Zierikzee met eronder een lint met de tekst ZEELANDIA. Het hielmerk op deze pijpenkop is de gekroonde AP. De maker van de kleipijp was de Goudse pijpenmaker Teunis Bremmert (1762-1773).


Precies dezelfde kleipijp (ds30 FM 1835) als hierboven maar nu wat onscherper en met een ander hielmerk n.l. dat van de WS van de Goudse pijpenmaker Pieter van der Want (1772-1858). Op de pijp aan de voorkant een ovaal wapenschild met  het wapen van Borsele en aan de achterzijde de wapens van Zeeland en de Zeeuwse steden Middelburg, Vlissingen en Zierikzee. Vindplaats onbekend, uit de handel.


Narwal met hoorn

Het fabeldier eenhoorn wordt in de cryptozoölogie beschreven als een soort wild paard.  Met op zijn voorhoofd een spiraalvormige hoorn, gedraaid en uitlopend in een punt. Met gespleten hoeven, een staart als van een leeuw en een geitensik (de eenhoorn op de 19e eeuwse pijpenkop staat met sik afgebeeld). Al 400 jaar voor Christus aan het hof van de Perzische koning werd de eenhoorn al beschreven door de historicus Ctesias. In de Middeleeuwen werd een eenhoorn aangeduid als een sterk en woest beest maar tegelijkertijd geassocieerd met kuisheid en maagdelijkheid. Een eenhoorn kon alleen in bedwang gehouden worden door een maagd. Inmiddels weten we dat met de hoorn van het fabeldier eenhoorn de slagtand van de narwal bedoeld wordt, een dolfijnachtige die zijn lange slagtand gebruikt als gevoelig tastorgaan.

Vroeg 17e eeuwse tegel met eenhoorn


Vier kleipijpen met dezelfde afbeelding van eenhoorns en leeuwen die een wapenschild vasthouden. De linker eenhoorn draagt 
geen vlag, de andere drie eenhoorns wel, maar de vlaggen zijn op elke pijpenkop weer net iets anders. Alle vier de kleipijpen zijn vervaardigd 
door Frans Verzijl. Ze dragen als hielmerk de gekroonde L en de Leeuw in de Hollandse Tuin. Deze kleipijpen zijn in een grote pijpenstort 
van Frans Verzijl aangetroffen.


18e eeuwse pijpenkop met aan de ene kant een eenhoorn en aan de andere kant een leeuw. Ze houden een wapenschild vast 
waarop verschillende  wapens zijn te onderscheiden. Onder op de pijpenkop een lint met de tekst JE MAINTIENDRAI. Het hielmerk op 
deze pijpenkop is de gekroonde L. De maker van de kleipijp was Frans Verzijl (1729-1785). Deze fabriek maakte veel exportpijpen voor 
diverse landen in West-Europa zoals Duitsland (Pruysen), Denemarken, Frankrijk en Hongarije.


Eenzelfde 18e eeuwse pijpenkop (FM 1331) als boven met aan de ene kant een eenhoorn en aan de andere kant een leeuw.
Ze houden een wapenschild vast waarop verschillende  wapens zijn te onderscheiden. Onder op de pijpenkop een lint met de
tekst JE MAINTIENDRAI. Het hielmerk op deze pijpenkop is het komfoor van de Goudse pijpenmaker Pieter Lens. 
Bodemvondst : Boskoop tuinderij.


Kleipijp met de afbeelding van eenhoorns die een wapenschild vasthouden. Onder het wapenschild staat eentekst .
De kleipijp heeft als hielmerk WS van de Goudse pijpmaker Pieter van der Want (1772-1858) 


18e eeuwse pijpenkop (FM 1246) met aan de ene kant een eenhoorn en aan de andere kant een leeuw. Ze houden een wapenschild
vast waarop verschillende  wapens zijn te onderscheiden. Het hielmerk op deze pijpenkop is de voetboog van de Goudse pijpenmaker
Benjamin Pietersz Lens of Hendrik de Jong.  Bodemvondst:  Gouda Turfsingel Muroplast.


 18e eeuwse pijpenkop (FM 1862) met aan de ene kant een eenhoorn en aan de andere kant een leeuw.
Ze houden een wapenschild vast waarop verschillende  wapens zijn te onderscheiden. Onder op de pijpenkop een lint met de tekst
JE MAINTIENDRAI. Het hielmerk op deze pijpenkop is de vos op zijn gat van de Goudse pijpenmaker Pieter Lens. 
Bodemvondst  Waddinxveen Otweg.


Dit kleipijpje (FM) heeft als hielmerk de komfoor en is uit dezelfde mal gemaakt als het exemplaar hieronder


Kleipijp (SS) vrij klein model met de afbeelding van een eenhoorn en leeuw die een wapenschild vasthouden. Rond het wapenschild staat de tekst HONI SOIT QUI MAL Y PENSE en wapens waaronder het wapen van Ierland (harp) en leeuw in de Hollandse Tuin met rondom de tekst EENDRAGT MAAKT MAGT. De kleipijp heeft als hielmerk de komfoor van de Goudse pijpmaker Pieter Lens de Oude (1730-1770).
Bodemvondst Waddinxveen Weegje.


19e eeuwse kleipijp met aan de voorzijde een ovaal met wapens o.a. van Ierland en de tekst HONI SOIT QUI MAL I PENSE. 
Het ovaal wordt vastgehouden door een leeuw en een eenhoorn. De (Goudse) maker van de pijp  is niet bekend.